با افزایش روند شهرنشینی، افزایش تراکم راه حلی اجتناب ناپذیر برای اسکان جمعیت و همچنین جلوگیری از گسترش افقی شهر است؛ اما چگونگی این افزایش و ارتباط آن با کیفیت زندگی ساکنان موضوعی بحث برانگیز است. هدف از این مقاله پرداختن به یکی از مقوله های تأثیر متقابل تراکم و کیفیت زندگی از طریق واکاوی رابطة تراکم واحد مسکونی (تعداد واحد مسکونی در یک مجتمع مسکونی) با کیفیت محیط داخلی مجتمع های مسکونی است و بدین منظور شهرک سپاهان شهر در اصفهان نمونة موردی این پژوهش انتخاب گردید. به منظور دستیابی به این هدف، ابتدا مجتمع های مسکونی شهرک یادشده به 8 دستة تراکمی تقسیم و سپس داده های مورد نیاز، به منظور بررسی سنجه ها در شهرک سپاهان شهر، به روش اسنادی و میدانی (از نوع مشاهده، پرسش نامه) جمع آوری شدند؛ بدین صورت که از روش نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده با روش تخصیص مساوی، با تعداد 136 پلاک در سپاهان شهر پرسش شد. ضمن اینکه، ابتدا پارامتریک بودن داده ها از طریق آزمون کولموگرف اسمیرنف بررسی گردید و سپس از طریق آزمون کروسکال والیس و در پی آن آزمون یو من ویتنی معناداری تفاوت دسته های تراکمی ساختمانی با یکدیگر بر حسب تأثیر سنجه های کیفیت محیط مسکونی بررسی و تحلیل شد. نتایج حاصله نشان داد که ارتباط سهمی واری بین تراکم تعداد واحدهای مسکونی و کیفیت محیط داخلی در مجتمع های مسکونی برقرار است و الگوهای کم تراکم و یا پرتراکمْ کیفیت داخلی بالاتر و درنتیجه مطلوب تری نسبت به الگوی تراکمی متوسط در مجتمع ها دارند و پیشنهاد می شود که، با توجه به ویژگی های اجتماعی و فرهنگی ساکنان سپاهان شهر به طور خاص و شهرهای مشابه به صورت عام برای داشتن مجتمع هایی با کیفیت بالاتر محیط داخلی، از الگوهای کم یا پرتراکم با رعایت معیارهای مرتبط با کیفیت محیط داخلی استفاده شود.

بحران هویت به عنوان یکی از پیامدهای پدیده جهانی شدن به ویژه در شهرهای جدید مشهود است و یکی از موانع جذب جمعیت این شهرهای بی روح است. این شهرها در بهترین حالت خوابگاهی هستند که باعث ایجاد حس تعلق و هویت در ساکنان نمی شود. این موضوع را می توان در اصول اولیه طراحی این شهرها که شامل شکل گیری به صورت نقشه های تفکیکی و به توجهی خصوصیات تاریخی و اقلیمی محیط و شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی افرادی است که قرار است در آن ساکن شوند، مشاهده نمود. با ایجاد ویژگی­های مکانی و هویتی می­توان حس تعلق فرد به مکان یا شهر را ایجاد و تقویت نمود. بر این اساس این پژوهش با هدف تحلیل ابعاد هویت شهری و اثرگذاری آن­ها بر حس تعلق شهروندان سپاهان­شهر انجام شده و در پی پاسخ به این پرسش است که چه شاخص­هایی بر هویت­بخشی به شهرک­های جدید مؤثر است؟ و این شاخص­ها تا چه حد بر افزایش حس تعلق شهروندان اثرگذار است؟ روش پژوهش به صورت توصیفی-تحلیلی است و تحلیل داده­های به دست آمده از توزیع پرسشنامه در بین 150 نفر از ساکنان سپاهان­شهر، نیز با روش مدلسازی معادلات ساختاری در نرم­افزار آموس­گرافیک انجام شده است. نتایج نشان می­دهد که شاخص های اجتماعی و عملکردی به ترتیب با بار عاملی 0/683 و 0/430 به صورت مستقیم بر احساس تعلق ساکنان سپاهان شهر و شاخص طبیعی- محیطی با بار عاملی 0/386 بر شاخص عملکردی و شاخص های کالبدی- فضایی و تاریخی- فرهنگی به ترتیب با بار عاملی 0/256 و 0/232بر متغیر اجتماعی و از آن طریق بر احساس تعلق شهروندان اثرگذار هستند.

باشگاه های ورزشی هم به لحاظ تولید و عرﺿﮥ کالاهای خصوصی و هم از نظر تولید منافعی که با ویژگی های کالاهای عمومی عرضه می شوند، از نظر اقتصادی برای شهرها اهمیت و ارزش دارند. در پژوهش حاضر تلاش برای کمی سازی ارزش پولی برخی از منافعی است که تیم فوتبال فولاد مبارکه سپاهان، در جایگاه یک تیم ورزشی حرفه ای، برای شهر اصفهان ایجاد می کند. این ارزش ها که ارزش های مصرفی و غیرمصرفی را شامل می شوند، با استفاده از روش ارزش گذاری مشروط برآورد شده اند. برای این منظور با کمک پرسشنامه، از شهروندان اصفهان درباره تمایل آنها برای پرداخت کالاها و منافع تولیدی تیم فوتبال سپاهان پرسیده شد. بر اساس نتایج پژوهش، میانگین تمایل به پرداخت سالانه شهروندان برای حضور تیم فوتبال سپاهان در رقابت های لیگ برتر فوتبال 16 هزار و 480 تومان، برای قهرمانی این تیم در رقابت های لیگ برتر 13 هزار و 970، قهرمانی در رقابت های جام حذفی 11 هزار و 760 تومان و قهرمانی در رقابت های لیگ قهرمانان آسیا 24 هزار و 480 تومان است. همچنین میانگین تمایل به پرداخت برای خرید بلیت تماشای مسابقات در استادیوم، 4 هزار و 433 تومان و میانگین تمایل به پرداخت برای تماشای تلویزیونی نیز 2 هزار و 773 تومان است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

در دهه های اخیر به دلیل گسترش شهرنشینی، درصد مناطق مسکونی و صنعتی و در نتیجه درصد مناطق نفوذناپذیر افزایش یافته است. این امر موجب افزایش رواناب سطحی شهر ها شده است. بنابراین لازم است تا با استفاده از راهکار هایی همچون روش های توسعه کم اثر، مقادیر رواناب سطحی در شهرها کنترل شود. در این پژوهش از 6 روش توسعه کم اثر (LID) که شامل: روکش نفوذپذیر، بشکه ذخیره باران، ترانشه نفوذ، سیستم نگهداشت زیستی، روکش نفوذپذیر-ترانشه نفوذ و بشکه ذخیره باران-سیستم نگهداشت زیستی، استفاده شده است. این روش ها توسط 4 شاخص کاهش حجم رواناب، کاهش دبی اوج رواناب، اقتصادی و اجتماعی مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای تعیین مقادیر شاخص های هیدرولوژیک حجم و دبی اوج رواناب از مدل SWMM، برای تعیین مقادیر شاخص اقتصادی (هزینه) از فهرست آنالیز بها و برای شاخص اجتماعی، تعداد 20 پرسشنامه توسط متخصصان محلی، تکمیل شد. در ادامه و به منظور اولویت بندی روش های LID، از دو معیار تصمیم گیری چند شاخصه شامل: TOPSIS و Fuzzy TOPSIS، با در نظر گرفتن حالت های وزن دهی آنتروپی شانون، یکسان، تاکید بر معیار اقتصادی و تاکید بر معیار هیدرولوژیک برای روش TOPSIS و حالت وزن دهی آنتروپی شانون فازی برای روشFuzzy TOPSIS، استفاده شد. نتایج نشان داد که در روش TOPSIS و در حالت های وزن دهی یکسان، تاکید بر معیار اقتصادی و تاکید بر معیار هیدرولوژیک، سناریوی ترکیبی بشکه باران-سیستم نگهداشت زیستی و در حالت وزن دهی آنتروپی شانون، سناریوی بشکه باران به عنوان سناریوی برتر انتخاب شدند. همچنین در روش Fuzzy TOPSIS، سناریوی سیستم نگهداشت زیستی، رتبه اول را کسب نمود.

ارتقای تعاملات اجتماعی در محله از مهم ترین جلوه های تحقق پایداری در شهرها است. پژوهش حاضر ابتدا به بررسی تلقی ذهنی اهالی هر دو محله از تفاوت شاخصه های اجتماع پذیری در گذشته و امروز و پس از آن به تبیین میزان اجتماع پذیری با هر دو معنای سنتی و جدید آن در سطح محله های سنتی و جدید شهر اصفهان با استفاده از دیدگاه ساکنان می پردازد تا از این طریق بتوان راهکارهایی را برای ترمیم و بازخوانی اجتماع پذیری در محله های جدید و قدیم استخراج و پیشنهاد نمود. رویکرد تحقیق کیفی و استدلالی و راهبرد آن استدلالی و همبستگی و از نوع بررسی تطبیقی است که در آن با استخراج شاخص های موثر بر پایداری اجتماعی محله ها از مطالعات اسنادی و روش تحلیل محتوا و بررسی اعتبار آن ها با دلفی نخبگانی و پس از آن مراجعه به اهالی هر دو محل و بررسی تلقی ذهنی آن ها از هر نظام اجتماعی و ارزیابی آن ها از محله خود، همبستگی معیارها نظری نخبگان و اهالی در هر دو نظام و فکری و تطبیق آن ها با نظام کالبدی مربوطه شناسایی و میزان پایداری اجتماعی هر محله با روش های کمی بررسی شده است. جامعه آماری پژوهش را ساکنان هر دو محله جلفا و سپاهان شهر تشکیل داده اند. حجم نمونه بر اساس سطح اطمینان 95 درصد و احتمال خطای 5 درصد برای 171 نفر تعیین شد. اعتبار این پرسشنامه با توجه به آلفای کرونباخ برای محله جلفا معادل  0.715و برای محله سپاهان شهر معادل 0.908 مورد تایید قرار گرفت. شاخص ها در سه گونه (کالبدی فضایی، فرهنگی اجتماعی و انسانی) و زیر شاخص های اصلی طبقه بندی گردید. با ارزیابی نظر خبرگان در مورد امتیاز هر شاخص در اجتماع پذیری محله سنتی و جدید و امتیاز اختصاص یافته توسط ساکنان در شاخص های مورد بحث، این نتیجه حاصل گردید که شاخص فرهنگی- اجتماعی و کالبدی- فضایی در محله نوین سپاهان شهر و در طرف مقابل شاخص انسانی در محله سنتی جلفا امتیاز بیش تری را در اجتماع پذیری به خود اختصاص داده اند که می توان با تمرکز بر عوامل تاثیرگذار بر این شاخص ها (در محله نوین تمرکز بر شاخص انسانی و در محله سنتی تمرکز بر دو شاخص دیگر) اجتماع پذیری هر محله را ارتقا بخشید.

سابقه و هدف: آلودگی هوا یکی از موضوعات مهم زیست محیطی است که اثرات آن بر سلامت انسان ها در قرن بیستم به اثبات رسیده است. بسیاری از آلاینده های هوا مانند CO، NO2، SO2، O3، ذرات معلق، فلزات سنگین، رادون و غیره می تواند اثر نامطلوبی بر سلامتی انسان ها داشته باشد. لذا این مطالعه با هدف پایش غلظت PM10، سرب و رادون در هوای اطراف سپاهان شهر اصفهان انجام گرفت. مواد و روش ها: این تحقیق در سه ماهه تابستان 1394 انجام گرفت. نمونه برداری با استفاده از فیلترهای فایبرگلاس توسط دستگاه نمونه بردار High volume و آنالیز PM10، سرب و رادون به ترتیب از طریق اختلاف وزن، دستگاه ICP و آشکارساز CR-39 صورت گرفت. برای درون یابی و توزیع مکانی غلظت برای مقایسه میانگین غلظت آلاینده ها در بین ایستگاه های مورد مطالعه آلاینده ها از روش IDW سیستم اطلاعات جغرافیای GIS نسخه 10 استفاده گردید. جهت آنالیز داده ها نیز از SPSS نسخه 16 استفاده شد. یافته ها: میانگین غلظت PM10، سرب و رادون به ترتیب (g/m3µ ) 07/33± 07/57، (g/m3µ ) 23/0± 41/0 و (Bq/m3) 92/86± 78/466 بود، به طوری که غلظت PM10، سرب و رادون در اکثر ایستگاه های نمونه برداری بالاتر از استاندارد WHO و EPA بود. غلظت PM10 در جنوب شرقی، سرب و رادون نیز در غرب منطقه مورد مطالعه بیش ترین مقدار را داشتند. استنتاج: نتایج این مطالعه نشان داد بالا بودن غلظت ذرات معلق در جنوب شرقی منطقه بیش تر به دلیل مجاورت در محل تلاقی دو اتوبان اصلی و خروجی شهر اصفهان و ساخت و ساز در مرکز تجاری سیتی سنتر بوده ولی بالا بودن غلظت سرب و گاز رادون در غرب منطقه و در ایستگاه های نزدیک به معدن سرب می تواند به دلیل فعالیت های معدنی و جهت باد غالب اصفهان در تابستان (غربی-شرقی) باشد.

فلزات سنگین به طور طبیعی در همه خاک ها وجود دارند ولی آلودگی خاک به دلیل فعالیت های بشری رو به افزایش است. نواحی اطراف معادن به دلیل فعالیت های حاصل از اکتشاف و استخراج در معرض آلودگی شدید این عناصر می باشند. این تحقیق با هدف ارزیابی وضعیت آلودگی خاک های حومه سپاهان شهر به فلزات سرب، روی و کادمیم صورت گرفت. در این تحقیق 100 نمونه خاک به صورت تصادفی در نزدیکی معادن و اطراف سپاهان شهر در زمینی به وسعت 9000 هکتار برداشت شد. نمونه ها با اسیدنیتریک 4 مولار تیمار شدند و مقدار کل عناصر سرب، روی و کادمیم به کمک دستگاه جذب اتمی اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که غلظت عناصر سرب و روی در بیشتر اراضی اطراف سپاهان شهر بالای آستانه خطر (50 پی پی ام و 125 تا 150 پی پی ام به ترتیب برای سرب و روی) می باشد، ولی غلظت کادمیم زیر آستانه خطر (5/1 تا 5/2 پی پی ام) می باشد. اراضی اطراف معادن دارای آلودگی بیشتر و با افزایش فاصله از معدن میزان آلودگی کاهش می یابد. لذا لازم است تا توسعه فیزیکی شهر به سوی معادن مربوط و کلیه فعالیت های کشاورزی، اکتشاف و استخراج معادن با رعایت استانداردهای مربوطه انجام گرفته تا از افزایش آلودگی بیشتر جلوگیری گردد. نتایج تجزیه و تحلیل تغییر نماها نشان داد که مولفه ساختاری وابستگی مکانی بر مولفه تصادفی غالب است و دامنه این وابستگی مکانی برای هر سه عنصر تقریبا 3/3 کیلومتر می باشد. با استفاده از کریجینگ معمولی آلودگی خاک ها به این سه عنصر پهنه بندی شد و نقشه های واریانس تخمین کریجینگ در مورد عناصر مورد مطالعه نشان می دهد که در حاشیه منطقه و فواصل بین نمونه ها که تراکم نمونه برداری کاهش یافته است بیشترین واریانس تخمین وجود دارد.

مقدمه: صدا یکی از مهمترین عوامل زیان آور در محیط کار است و نقش بسزایی در به هم زدن تعادل فیزیولوژیکی بدن دارد. پژوهش های انجام یافته نشان می دهد که از نظر کارگران بزرگ ترین مشکل موجود در محیط کار آلودگی صوتی می باشد. سر و صدا علاوه بر آثار سوء بر روی سیستم شنوایی، به عنوان یک عامل استرس زا ممکن است سبب افزایش فشارخون، بروز مشکلات قلبی - عروقی، تحریک اعصاب، اضطراب و اختلال در ترشح هورمون های بدن به ویژه کورتیزول شود. هدف از این مطالعه، بررسی اثرات صدا بر روی میزان ترشح کورتیزول ادرار کارگران بود.روش ها: این مطالعه از نوع تجربی و تحلیلی و آینده نگر بود. جمعیت مورد مطالعه را کارگران کارخانه سپاهان لایه اصفهان تشکیل دادند. از بیست نفر کارگر مرد سالم که افت شنوایی نداشتند و همه به طور مداوم در شیفت صبح کار می کردند، سه بار در روز (در ساعات 9 صبح، 11.30 صبح و 3 بعد از ظهر) و در دو روز مطالعه، نمونه ادرار گرفته شد. طی روز اول کارگران از هیچ گونه وسیله حفاظت شنوایی استفاده نمی کردند، اما در روز دوم از کارگران خواسته شد که از ایرماف استفاده کنند. میزان کورتیزول ادرار با استفاده از دستگاه (Radioimmunoassay) RIA و کراتینین ادرار نیز با روش JAFFE با استفاده از دستگاه اتوآنالایزر اندازه گیری شد.یافته ها: میانگین کورتیزول ادرار کارگران در روز اول مطالعه و بدون استفاده از وسیله حفاظت شنوایی 0.105 mg/mgCratinine و در روز دوم مطالعه و با استفاده از ایرماف 0.076 mg/mgCratinine بود. میانگین کورتیزول ادرار کارگران بر حسبmg/mgCratinine  در ساعات 9 صبح، 11.30 صبح و 3 بعد از ظهر در روز اول مطالعه به ترتیب 0.142، 0.119 و 0.052 و در روز دوم به ترتیب 0.103، 0.086 و 0.041 اندازه گیری شد.نتیجه گیری: نتایج آزمون Paired t نشان داد که میانگین میزان کورتیزول ادرار کارگران در دو روز مطالعه و همچنین در ساعات مختلف در دو روز مورد مطالعه اختلاف معنی داری دارد (P<0.05). در این پژوهش به غیر از عامل کاهش صدا در دو روز مطالعه، هیچ تغییر دیگری در محیط کار کارگران داده نشد. نتایج نشان داد که به دنبال کاهش صدا در حدود 29.3 دسی بل (به دلیل استفاده از ایرماف) کاهش قابل ملاحظه ای در میزان کورتیزول و در نتیجه واکنش های استرسی رخ داده است و در نتیجه مقدار کورتیزول در روز اول (بدون استفاده از ایرماف) نسبت به روز دوم (با استفاده از ایرماف) به صورت معنی داری کاهش پیدا کرد (P<0.05). بنابراین نتایج این مطالعه فواید استفاده از وسایل حفاظت شنوایی مانند ایرماف در کاهش اثرات سوء افزایش مزمن هورمون کورتیزول در اثر سر و صدا را نشان می دهد.